Gevraagd naar zijn visie op zijn sector, de fysiotherapie, brandt Geert van Baggem enthousiast los. Van Baggem is mede-eigenaar van de fysioo fysiotherapeuten en directielid van het landelijke kwaliteitsnetwerk van fysiotherapiepraktijken Fys’Optima., en spreekt dus vanuit een zeer brede ervaring. “Momenteel werkt een op de zeven mensen in de zorg. Als er niets verandert, is dat over tien jaar een op de vijf. Dat geeft duidelijk aan dat er iets moet veranderen, anders wordt de zorg onbetaalbaar. En zouden er wel eens vervelende beslissingen genomen moeten worden over wie wel zorg ontvangt en wie niet.”
Uit het feit dat Van Baggem meteen ingaat op de uitdagingen in de zorgsector mag trouwens absoluut niet geconcludeerd worden dat hij de toekomst met angst tegemoet ziet. Integendeel. Hij heeft zat ideeën om die uitdagingen op te pakken. De eerstelijnszorg speelt daarin wat hem betreft een grote rol. “Wij van de eerste lijn kunnen onze poortwachtersfunctie nog verder verstevigen” vindt van Baggem. “Wij, huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten, apothekers, maatschappelijk werkers, wijkverpleegkundigen, hebben een heel belangrijke preventieve en signalerende rol. Want wij zijn voor iedereen bereikbaar. Daar moeten we als maatschappij beter gebruik van maken. Bovendien zijn we efficiënt in te zetten en zijn onze praktijken door ons grote bereik natuurlijk zeer zijn om de innovaties te implementeren die de zorg naar een hoger niveau tillen”
Hybride en digitale zorg
Binnen de fysiotherapie is hybride en digitale zorg al langer een gesprekspunt. “Digitaal als het kan, fysiek als het moet”, zoals van Baggem de visie van de beleidsmakers daarop formuleert. Zeker bij een verdienmodel zoals dat van de fysiotherapeut, waarin wordt afgerekend per zitting, is een hogere efficiëntie voor een behandelaar of praktijk tegenwoordig haast een voorwaarde om te kunnen overleven. “En dat schept een vreemde situatie”, zegt van Baggem. “Wij willen onze patiënten met zo weinig mogelijk behandelingen weer in de benen krijgen, maar hebben zo veel mogelijk behandelingen nodig om onze praktijk draaiende te houden.” Dus alles wat het behandeltraject voor de patiënt versnelt en de behandelaar tegelijkertijd ook nog eens flinke tijdwinst oplevert, zoals de inzet van innovaties als VR, geeft ons handvatten om onze uitdagingen aan te gaan.
En de fysiotherapie heeft te maken met serieuze uitdagingen. Zoals het personeelstekort. En het eerder geschetste bekostigingsmodel, dat van tegenstellingen aan elkaar hangt. Bovendien is het feit dat hybride en digitale zorg binnen de fysiotherapie eigenlijk nog in de kinderschoenen staat nog een aardige hobbel op weg naar efficiëntere trajecten. Het bestaan van wearables, VR en andere innovaties is weliswaar redelijk bekend, blijkt ook uit recent onderzoek, maar de voordelen die de slimme inzet ervan oplevert, zijn dat minder. Laat staan dat de bijbehorende regie-shift al breed gedragen wordt.

Regie-shift
Van Baggem is ervan overtuigd dat de fysiotherapie, en eigenlijk de hele zorgsector, nog meer vanuit de zorginhoud moet gaan denken en minder vanuit de financiële kaders. “En dat is niet vervelend bedoeld naar overheden of andere financiers toe. Maar de tijden, technieken en mogelijkheden zijn veranderd, terwijl wij nog steeds in dezelfde bewegingsruimte werken. En daar zijn we veelal zelf schuldig aan.” Hij doelt erop dat de behandelaar meer de taak van ‘behandelregisseur’ moet claimen en minder tijdrovend handwerk moet verrichten, zoals administratie. “Met de innovatieve technieken die we tot onze beschikking hebben, en dan noem ik binnen de fysiotherapie specifiek weer virtual reality, boek je winst op ieder terrein. Tijd, behandeleffect, beleving voor de patiënt, noem maar op. Als je die technieken slim inzet en je organisatie erop inricht, dan kun je als behandelaar meer regisseren en de behandeling meer overlaten aan de patiënt en aan de technologie.”
Door VR in zijn therapie te integreren, maakt de therapeut van ‘traditioneel handwerk’ namelijk wetenschap. De patiënt volgt zijn therapie in de VR-wereld die specifiek voor zijn oefendoelen zijn klaargezet, en de behandelaar ziet de feedback van de oefeningen meteen in het dashboard, via de sensoren op die patiënt. Om de behandeling te optimaliseren, past de behandelaar op basis van die real-time feedback de moeilijkheidsgraad van de oefening heel eenvoudig aan. Bovendien verbetert de inzet van dergelijke nieuwe technologieën het klinisch redeneren aanzienlijk. Zoals iedere fysiotherapeut weet, geldt voor iedere klacht bij een patiënt dat die gemaskeerd zou kunnen worden door bijvoorbeeld verouderingssymptomen, de aanwezigheid van een andere pathologie of het effect van medicatie. De inzet van Virtual Reality helpt de therapeut om van subjectieve beleving naar echte bewijslast te gaan. Dankzij de technologie zijn immers meer, betere en nauwkeurigere inzichten mogelijk, waardoor de behandelaar realistischer inzicht krijgt in de voortgang van zijn patiënt.
… nu de synergie nog
De techniek om de zorg – in ieder geval op onderdelen – efficiënter te maken is er. Ook het zorghart van Nederland is groot genoeg, en de urgentie is genoegzaam bekend. “Nu is het zaak om synergie te creëren”, vindt van Baggem. “Laten we zorgen dat we de techniek blijven doorontwikkelen, en dat de noodzaak voor die doorontwikkeling benadrukt blijft worden doordat studenten al in hun opleidingen op de nieuwe manier leren werken. Laten we zorgen dat we de early adopters als ambassadeurs gaan inzetten om de early en de late majority sneller mee te krijgen. En dan krijgen we het gewenste vliegwieleffect, waardoor zorgverzekeraars dergelijke innovaties op de juiste manier vergoeden en overheden echt serieus gaan nadenken over de preventieve en langetermijneffecten ervan.”
